Samenwerkend leren – reviewstudie

Wat samenwerkend leren effectief maakt

16 april 2014

Leerlingen goed voorbereiden op samenwerken, zorgen dat ze positief van elkaar afhankelijk zijn en ze gericht ondersteunen met leermiddelen. Dit zijn de succesfactoren voor samenwerkend leren. NWO-onderzoeker Jeroen Janssen (Universiteit Utrecht) deed literatuuronderzoek naar interactieprocessen tussen leerlingen die samen aan een taak werken.

Samenwerkend leren verwijst naar een onderwijssituatie waarbij leerlingen de verantwoordelijkheid delen om in interactie met elkaar taken met een gemeenschappelijk doel of eindproduct uit te voeren. Wat is het effect van dit type leren en hoe kan dat effect worden verklaard? Jeroen Janssen lichtte een groot aantal wetenschappelijke studies door. Hij beperkte zich tot studies over interactieprocessen bij samenwerkend leren in basis- en voortgezet onderwijs.

 

Voorbereiding, afhankelijkheid en ondersteuning

Samenwerkend leren is effectief als leerlingen er goed op voorbereid worden, door bijvoorbeeld training in sociale vaardigheden. De mate waarin leerlingen van elkaar afhankelijk zijn, speelt ook een grote rol. Janssen: ‘Over het algemeen geldt dat hoe meer afhankelijk leerlingen van elkaar zijn, hoe effectiever het samenwerkend leren verloopt.’ Het bieden van ondersteuning in de vorm van leermiddelen kan positieve effecten hebben. Janssen: ‘Er zijn echter veel verschillende middelen inzetbaar, die zich allemaal weer op verschillende onderdelen van samenwerkend leren richten. Daardoor hebben deze middelen natuurlijk ook verschillende effecten.’

 

Gemengde groepen?

Groepssamenstelling blijkt verrassend slechts een beperkt effect te hebben op interactieprocessen tussen leerlingen. Janssen: ‘Verrassend, omdat naar aanleiding van eerder onderzoek bijvoorbeeld vaak is geadviseerd om leerlingen va verschillend niveau in een groepje samen te laten werken. Er zijn aanwijzingen dat dit dus een minder grote factor van betekenis is. Wel bleek uit de studies dat groepjes waarin jongens en meisjes door elkaar zitten een groter interactieniveau bereiken dan groepjes met alleen jongens of alleen meisjes.’

 

Hou ze bij de les

Tot slot zijn er zijn aanwijzingen dat interactieprocessen die gericht zijn op het bespreken van de taak en de inhoud (uitleggen, concepten bespreken, ideeën opperen) tot goede leerresultaten leiden. Ook uitgebreide uitleg geven in plaats van pasklare antwoorden geven en taakgericht gedrag hangen positief samen met leerresultaten. Niet-taakgericht gedrag geeft juist geen goede leerresultaten. Janssen: ‘Belangrijk is dus dat leerkrachten de leerlingen stimuleren om vooral bezig te blijven met de inhoud van de taak die ze op gekregen hebben en dat zij hierbij duidelijke, uitgebreide uitleg geven.’

 

Achtergrondinformatie

Het onderzoek ‘De “black box’ van samenwerkend leren geopend: Een meta-analyse naar de invloed van interactieprocessen en didactische vormgeving van samenwerkend leren op leeropbrengsten’ is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek (PROO), een onderdeel van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). Het NRO laat regelmatig review studies uitvoeren, zodat er meer inzicht komt in voor de praktijk bruikbare kennis uit recente wetenschappelijke literatuur.

Meer informatie: J.J.H.M.Janssen@uu.nl

Een samenvatting van het eindrapport staat als PDF op de NRO-website.

Het volledige rapport is bij de onderzoeker op te vragen.

http://www.nro.nl/wp-content/uploads/2014/04/samenvatting-wat-samenwerkend-leren-effectief-maakt.pdf

 

www.projectsamenwerkendleren.nl  (in ontwikkeling)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s